Çocuğu zekasına göre hangi mesleğe yönlendirmeli?

1
1401

Çocuğun matematik zekaya, müziksel zekaya ya da sosyal zekaya vb. sahip olduğunu nasıl anlarız? Sahip olduğu zeka türü çocuğun meslek seçimini etkiler mi? Anne babalar çocuklarını zeka türüne göre nasıl yönlendirmeli?

Davranış Bilimleri Enstitüsü’nden Uzman Klinik Psikolog Zeynep Zat, “Çocukların belirli alanlarda üstün yeteneklere sahip olması ile üstün zekalı olması farklı kavramlardır. Yalnızca müzik ya da matematik alanında yaşıtlarından çok daha üstün performanslar göstermesi çocuğun bu alanda üstün yeteneklere sahip olduğuna işaret ederken, üstün zekalı olduğu anlamına gelmeyebilir” diyor ve Pudra.com’un sorularını yanıtlıyor.

Çocuğun matematik zekaya, müziksel zekaya ya da sosyal zekaya vb. sahip olduğunu nasıl anlarız?
Çocuğunuzun güçlü yanlarını keşfetmek için pek çok değerlendirme yöntemi kullanılabilir. Öncelikle çocuklarının akademik yaşamlarının yanı sıra günlük yaşamlarını ve ilgi alanlarını da görebilme şansı olan ebeveynler, çocuklarının hangi aktiviteleri yapmaktan hoşlandığını gözlemleyebilirler. Örneğin, okul öncesi dönemden başlayarak, çocuğunuzun bir enstrüman çalmaya ilgi duyuyor ve onu daha iyi çalabilmek için hevesle çalışıyorsa, çocuğunuzun bu alanda yetenekli olduğunu düşünebilirsiniz. Böyle bir durumda branş öğretmenlerinin ve sınıf öğretmenlerinin gözlem ve değerlendirmelerine de başvurabilirsiniz. Çünkü onlar, çocuğun durumunu yaşıtlarını ve o yaş özelliklerini gözeterek değerlendirebilirler.

Sanat, müzik ve spor gibi alanlarda çocukların yaşıtlarından çok daha üstün becerilere sahip olup olmadığı bu alanlardaki eğitimcilerin de görüşü ile uzman kişilerce değerlendirilebilir. Ayrıca, standart zeka testleri, sözel anlama, algısal muhakeme, işlem hızı ve hafıza gibi becerileri ölçebilir.

Çocuğun zeka türü kaç yaşındayken anlaşılır?
Belirli bir yetenek belirli bir yaşta ortaya çıkar gibi bir kural yok. Potansiyeli olan çocuklar uygun ortamlar sağlandığında yeteneklerini sergileyebilir ve geliştirebilirler.

Zeka testlerine nereden ulaşılabilir, bu testler nerelerde yaptırılabilir? Hangi testler güvenilir sonuç verir? 
Geçerlilik ve güvenirlilik çalışmaları yapılmış olan standart testler arasında WISC-IV ve WIPPSI-III’ü sayabiliriz. WISC-IV, 6 yaş ile 16 yaş 11 ay arasındaki çocukların zihinsel becerilerini ölçmek için bireysel olarak uygulanan klinik bir değerlendirme aracıdır. WISC-R testinin ülkemiz için standardizasyonu yapıldı. Dolayısıyla sonuçlar Türk popülasyonu için geçerlidir.

Ayrıca 2 yaş 6 aydan 7 yaş 3 aya kadar çocuklarda entelektüel beceriler, klinik bir değerlendirme aracı olan WIPPSI-III testi ile değerlendirilebilir. Zeka testleri, hastanelerde, rehberlik ve araştırma merkezlerinde, özel danışmanlık merkezlerinde ve bazı enstitülerde uygulanabiliyor.

Zeka testleri ailenin isteği üzerine değil, uzmanların görüşü üzerine uygulanır.

Çocuğun sahip olduğu zeka türü ileride seçeceği mesleği etkiler mi?
Güçlü alanların tespit edilmesi ve bunların geliştirilmesi ile çocuklar bu konularda yaşıtlarından oldukça ileride performanslar sergileyebilir. Genellikle çocuklar yetenekli oldukları alanlara ilgi duyar, bu alanlarda seviyelerinin üzerinde başarılar elde edebilir ve buralarda başarı kazanmaktan keyif duyarlar. Dolayısıyla kariyer adımlarını belirlerken, bu niteliklerinin göz önünde bulundurulması çocuğun gelecek yaşamında verimli olabildiği ve doyum alabildiği bir alanda profesyonelleşebilmesi için yardımcı olabilir.

Çocuğu zekasına göre anne babalar nasıl yönlendirebilir, yönlendirmelidir? 
Çocuğun güçlü olduğu alanların veliler ve öğretmenler ile paylaşılması yararlı olur. Ebeveynler, çocuğun güçlü olduğu alanlarda, onunla eğlenecekleri çalışmalar yapabilir, seviyesinin biraz üzerinde etkinlikler yapabilir ve bu konu ile ilgili okul dışı aktivitelere katılmasını sağlayabilirler. Ayrıca, çocuğun zayıf olduğu alanlarda ek çalışmalar yapmak, gerekirse özel destek aldırmak, ihtiyaç duyduğu zamanı ayırmasına destek olmak ve onu yüreklendirmek yararlı olabilir.

Üstün zekalı çocuğa aile nasıl davranmalı? Bunu ona ne derece hissettirmeli?
“Üstün zekalı çocukların, her alanda diğerlerinden daha özel bir muameleye ihtiyacı vardır” gibi bir yanılsamaya düşmemek anlamlı olur. Bu çocukların güçlü olduğu alanların desteklenmesi ve zayıf olduğu alanların da geliştirilmesine özen gösterilmesi gerekir. Üstün zekalı çocukların farkındalıkları yüksektir. Dolayısıyla kendilerine yapılacak ayrıcalıklı muamelenin ‘etiketlenmiş’, ‘sıradan olmayan’ gibi hissettirmemesine dikkat etmek yararlı olur.

Kaynak: Pudra.com

  • Erkans

    Çocuğun daha iyi olduğu alanlarda desteklenmesi daha az iyi olduğu alanlarda geliştirilmesi konusu gerçekten akla mantığa güzel geliyor ama ana babalar olarak uygulamada sıkıntı yaşıyoruz her daim psikoloğa gidecek halimiz de yok. Mesela çocuk sadece bilgisayar oyunları oynamakta gayet iyi, hayatını oyun dünyası sanıyor ve derslerine ödev yada sınav varsa bakıyor. Bu durumda çocuğun bilgisayar oyunlarında desteklenmesi mi gerekiyor? Yada yapılması gereken nedir?