Diksiyon: Tonlama Çalışmaları

a. “Åžimdi” kelimesini, sırasıyla aÅŸağıdaki anlamları ifade edecek ÅŸekilde söyleyiniz. (Parantez içindeki cümlenin geldiÄŸini düşününüz.)

Şimdi Ü (hemen)
Şimdi Ü (kafanı patlatacağım.)
Şimdi Ü (gelelim asıl konumuza.)
Şimdi Ü (diyelim ki sen şuradasın.)
Şimdi Ü (canım, sevgilim.)
Şimdi Ü (tövbe tövbe!)
Şimdi Ü (aşağısı sakal, yukarısı bıyık.)
Şimdi Ü (patlama!)
Åžimdi Ãœ (ne desem bilmem ki…)
Şimdi Ü (işte her şey mahvoldu !)

b. AÅŸağıdaki cümleleri uygun ÅŸekilde tonlamaya çalışınız. Bu arada “ÅŸimdi” kelimesinin aldığı deÄŸiÅŸik tonları izleyiniz.

Şimdi geldim diyorum, anlamıyor musun ?
Daha fazla bekleyemem; ya şimdi ya da hiçbir zaman !
Anlamadım, şimdi mi diyorsun ?
Sonra deÄŸil, ÅŸimdi.
Ne ! Åžimdi diyen sen deÄŸil misin ?
Åžimdi mi ?. Kesinlikle olmaz.
Sen şimdi onu bunu bırak da ötesinden söz et.
Şimdi buradaydı.

c. “Evet” kelimesini kendisinden sonra gelen kelimelerin anlamlarına göre söylemeye çalışınız.

Evet, kabul ediyorum.
Evet, öyle diyelim.
Evet, olsa da olur, olmasa da.
Evet, kesinlikle öyle.
Evet, vay canına!
Evet, çok iyi anlıyorum.
Evet, burama geldi.
Evet, anlat hele, sonra ne oldu?
Evet, kaç defa söyleyeceğim.
Evet, ama, başka türlü de düşünebiliriz.
Evet, gerçekten de sevimli çocuk.
Evet, Allah cezanı versin.
Evet, peki efendim hay hay!

ç. “Hayır” kelimesini kendisinden sonra gelen kelimelerin anlamına uygun ÅŸekilde söyleyiniz.

Hayır, kabul etmiyorum.(normal sesle)
Hayır, kabul etmiyorum. (öfkeyle)
Hayır, öyle demedim. (üzüntülü)
Hayır, bir şey değil, başınıza dert açar.(kaygılı)
Hayır, yanılıyorsunuz, işin aslı şu. (uzatarak ve karşı çıkarak)
Hayır, izin vermiyorum. (çok kızgın)
Hayır, sana gücenir miyim? (sevecenlikle)

d. Aşağıdaki tekerlemeyi, alttaki anlatımları sağlayabilecek bir tonlamayla söylemeye çalışınız.

“Kangallı kaltabanlardan kakavan kahramanla kelepirci keleÅŸ kekeme kerim Kemahlı kerkenez kasıma kasımda kelkitin kekikli kekliÄŸiyle kaba-taslak kabak ikram etmiÅŸ.”
(1) Doğal, yansız bir sesle
(2) Hayretle
(3) Küçümseyerek
(4) Hayranlıkla
(5) Dedikodu edasıyla
(6) Tiksinerek
(7) Övünerek
(8) Kaygıyla

“Lüpçüler, lütfen lüzumlu lüzumsuz lâkırdıları bırakın da lüferinizi lüpleyin, lülelerinizi tüttürün.”

e. Yukarıdaki tekerlemeyi de, aşağıda belirtilen anlatım çeşitliliğini vurgulayacak şekilde tonlayınız.
(1) DoÄŸal
(2) Azarlayarak, sevgisiz
(3) Kibarlıkla
(4) Tehditle
(5) Öfkeyle
(6) Azarlayarak, sevgiyle, yalvararak vb.

f. Aşağıdaki ünlemleri, kendilerinden sonra gelen sözlerin anlamlarına uygun bir eda ile tonlamaya çalışınız.

A, rica ederim, ne önemi var.
A, bak hele, kim gelmiÅŸ !
A, ne diyorsunuz ? (derin bir hayretle)
A, tadını kaçırdın ama…
A, daha neler ! Üstüme iyilik sağlık !

Ah, bir elime geçse…
Ah, ben olsaydım.
Ah, seni dayak düşkünü seni !
Ah, yazık oldu emeklerime.

E, biz ne dedik ?
E, sonra ne oldu ? E, ne olmuÅŸ yani !
E, bak hele ! Vay küstah vay !
E, ne var ne yok bakalım ?

Eh, fena sayılmaz.
Eh, be birader !
Eh, işte geçinip gidiyoruz.
Eh, haydi öyle olsun.
Eh, orasını sen bilirsin.