Filozofların gözünden Hobbit ve Tolkien’in dünyası

0
295

Beklenen film ‘Hobbit’ bugünden itibaren vizyonda… Bu vesileyle J.R.R. Tolkien ve Hobbit meraklıları için ilgi çekici bir kitap yayınlandı: ‘Hobbit ve Felsefe’. Orta Dünya’yı bu kez günümüzün felsefe profesörleri incelemiş.

Özlem Akalan / ozlemakalan@gmail.com

142776Fenomen film ‘Dövüş Kulübü’ ilk gösterime girdiğinde, bir de internet sitesi kurulmuştu. Film hakkında her türlü detaylı bilgiye ulaşmanın yanı sıra, online alışveriş de yapabiliyordunuz. ‘Tyler Durden’ın kırmızı deri ceketini satın almak istiyorsanız linke tıklayın’ seçeneğini görür görmez tıklayanlardan biriydim. Karşılaştığım mesaj ummadığım kadar ‘aşağılayıcıydı’. ‘Tyler Durden’ın kırmızı ceketinin gerçekten varolduğunu ve onu satın alabileceğinizi düşünüyorsanız, bu filmden hiçbir şey anlamamışsınız demektir. Bir kez daha izleyin!’ Bir filmin kamera arkasını ya da romanın yazım sürecini öğrenmeyi; altmetinlerini, felsefesini çözümlemeyi seviyorsanız bu tarzda hazırlanmış sayısız kaynağa ulaşmak bugün çok daha kolay.

İthaki Yayınları’ndan çıkan, ‘Hobbit ve Felsefe- Cücelerinizi, Büyücünüzü ve Yolunuzu Kaybetmemeniz İçin’ de işte tam bu tarz bir çalışma. Yer yer Jostein Gaarder’in 7’den 70’e herkese felsefeyi sevdiren meşhur romanı ‘Sophie’nin Dünyası’ yer yer de tekrarlara girerek ‘Felsefe for Dummies’ tadında ilerlese de, ‘Hobbit’ filminin vizyona girdiği bugünlerde mutlaka edinilmesi ve filmden önce okunması gereken bir kitap.

‘Hobbit ve Felsefe’, Gregory Bassham ve Eric Bronson adında iki felsefe profesörünün himayesinde hazırlanmış. Kendileri de Tolkien hayranı olan felsefecilerin yine Tolkien hayranları için kaleme aldıkları bu kitap, Bilbo Baggins’in Cücelerle yola çıkışından ‘yüzük’ü bulup Shire’a geri dönüşüne kadar uzanan yolculuğu ve elbette ‘Yüzüklerin Efendisi’ndeki belli başlı olayları felsefi açıdan çözümlüyor. Kitaba geçmeden bir hatırlatma yapmakta fayda görüyorum: Bu çalışmayı okumak için ille de ‘Hobbit’i okumuş olmanız gerekmiyor; çözümlemeler sırasında tüm hikaye gözler önüne seriliyor. Bununla birlikte filmin de vizyona girmesi şerefine; okumadıysanız, ‘Hobbit’ ve ‘Hobbit ve Felsefe’ kitaplarını bir arada okumanızı şiddetle tavsiye ederim.

HER ŞEYİN FELSEFESİNİ ÇIKARMAK 

Tolkien’in Orta-Dünya macerası, 1937 yılında yayınlanan ilk kitabı ‘Hobbit’ ile başlıyor. Böylelikle ‘Yüzüklerin Efendisi’nin de temelleri atılmış oluyor. Yazarın yarattığı dünyayı ve Bilbo Baggins’in yüzüğe nasıl sahip olduğunu anlatan ‘Hobbit’, fantezi edebiyatının mihenk taşlarından. Aslında bu bir çocuk romanı ama okur kitlesi her yaş grubundan. Dolayısıyla da ‘koskoca felsefe profesörleri’ üzerine uzun uzun düşünüp, felsefi çıkarımlarda bulunmaktan geri kalmıyorlar. Zaten kitabı yayına hazırlayan Bassham ve Bronson daha önce ‘Harry Potter ve Felsefe ile İlgili Söylenebilecek Son Söz’, ‘Yüzüklerin Efendisi ve Felsefe’, ‘Narnia Günlükleri ve Felsefe’, ‘Ejderha Dövmeli Kız ve Felsefe’, ‘Poker ve Felsefe’, ‘Beyzbol ve Felsefe’ gibi kitaplara da imza atmışlar.

‘Hobbit ve Felsefe’de, milattan önce yaşayan İyonyalı filozoflardan günümüzün liberal ekonomi kuramcılarına kadar pek çok kişinin adı geçiyor. Erdemlerden kadere; ilahi adaletten adil savaşa; şanstan bilgeliğe; Hıristiyanlığın kodlarından Taoculuğa kadar pek çok konunun felsefi açıdan ele alındığı çalışmada okur, hem ‘Hobbit’ halkını yakından tanıma fırsatı buluyor hem de Tolkien’in düşünce sistemi örneklerle derinlemesine inceleniyor. Filozoflar, kuramlar, derinlemesine inceleme dediğime bakmayın siz; okuması son derece keyifli, Tolkien’in yarattığı dünya kadar yaşadığı savaş döneminin onun üzerindeki etkilerini de gözler önüne seren, sıkılmadan çabucak okunabilecek bir kitap bu.
Hepsinden öte, klasik filozofların kuramlarının bir fantastik edebiyat yazarı tarafından altmetinlere nasıl gizlendiğini görmek açısından da keyif verici.

FİLOZOFLARDAN PETER JACKSON’A DESTEK

‘Yüzüklerin Efendisi’nin ardından ‘Hobbit’ de Peter Jackson tarafından üçleme olarak sinemaya uyarlandı. Filmin ilk bölümü bu hafta vizyona girdi. Ne var ki, Tolkien hayattayken her iki kitabından sinema haklarını yapımcı şirket New Line’a sattığı için, ailesi filmler üzerinde hiçbir hak iddia edemiyor. Yapım şirketine arka arkaya davalar açan Tolkien Ailesi, ‘Yüzüklerin Efendisi’ üçlemesinin sinemaya aktarılış biçimine de eleştiri getiriyor.

Tolkien’in hayattayken kitaplarının mirasçısı ilan ettiği oğlu Christopher, ‘İçini boşaltarak 15-25 yaş arasındakilerin hoşlanacağı bir aksiyon filmine dönüştürmüşler. ‘Yüzüklerin Efendisi’nde eserin güzelliği ve ciddiyeti yok olmuştu. İşi ticarete dökmek estetiği ve felsefi etkiyi ortadan kaldırmış. ‘Hobbit’in de akıbetinin aynı olacağını düşünüyorum’ dese de ‘Hobbit ve Felsefe’ kitabının yaratıcıları onunla aynı fikirde değil.

Gregory Bassham ve Eric Bronson kitabın girişinde bakın yönetmen Peter Jackson için neler diyorlar: ‘Peter Jackson, -dileğimiz odur ki ayak parmaklarının üzerindeki kıllar hiç dökülmesin!- Yüzüklerin Efendisi evrenini oluşturan üç filmi (2001-2003) göz kamaştırıcı bir ustalıkla yönetmesi dolayısıyla kendisine layık görülen Akademi Ödülü ile evine dönmesinin üzerinden yıllar geçtikten sonra, Hobbit’i (2012) çekmek üzere bir kez daha yönetmen koltuğuna oturdu. Hobbitler bedenen küçük olabilir, ancak Jackson ve New Line Cinema çok büyük oynuyor (…) Aradan geçen karanlık ve anlaşmazlıklarla dolu on yıldan sonra, Orta-Dünya hayranları Jackson’un günümüzün bu en büyük kahramanlık destanıyla ilgili gerçekleştirdiği son çalışmayı nihayet izleme olanağı bulacak.’

kaynak: akşam gazetesi

Hobbit ve Felsefe141149

Yazar: Gregory Basham, Eric Bronson, William Irwin
Çevirmen: Kemal Baran Özbek
Maceracı bir ruh ile kişisel gelişim arasında nasıl bir bağ vardır?
Bilbonun karakterindeki dönüşümün kökenlerini nerede aramalıyız?
Orta-Dünyada şan, şöhret, kibir, tevazu, açgözlülük gibi kavramlara felsefi açıdan nasıl yaklaşabiliriz?
Hobbitler oyun oynamayı neden sever?
Tolkien gerçekte bir adil savaş teorisyeni miydi?
Hobbit bize sanatın felsefesi hakkında neler sunabilir?
Tolkienin kahramanları aslında birer filozof mudur?

Bir yanda Bilbo, Gandalf, Thorin ve Gollum; diğer yanda Aristoteles, Platon, Nietzsche ve Kant.
Hobbit ve Felsefe, Bilbo Baggins ile yeni tanışacak okurlar, yıllarını Tolkienin eserlerine veren Orta-Dünya takipçileri ve felsefe meraklıları için benzersiz bir kitap.

Baskı Yılı:2012

Sayfa Sayısı:360

Dili:Türkçe
Yayınevi:İthaki Yayınları