Hafızayı Güçlendirmek İçin Neler Yapmalı?

1
498

Hafızanız yarı yolda bırakmasın

Anıları zihinde tutmak ve gerektiğinde parça parça ya da bütün halinde geri çağırmak’ olarak tanımlanan hafıza, sanıldığı gibi yaş ilerledikçe yavaş yavaş yok olmaz. Doğru besinleri tüketip gerekli egzersizler yapılarak hafıza sorunlarından kurtulmak mümkün…

Çok iyi bildiğiniz bir numarayı çevirmek için telefonu elinize aldığınız anda öylece kalakalıyorsanız, defalarca gittiğiniz adresi karıştırmaya başladıysanız, dolabı açıp başında “Ne alacaktım ki şimdi ben?” diye düşünüp duruyorsanız hafızanız sizi yarı yolda bırakmaya başlamış demektir. Gencinden yaşlısına unutkanlık problemi herkesin derdi zira. Peki hafızayı güçlendirmek için neler yapmalı? Memorial Hizmet Hastanesi Nöroloji Bölümü’nden Uzm. Dr. Özgül Esen Öre’den dinledik.

Hafıza ve yön bulmada en önemli rol, beynin orta lobunda yer alan hipokampus isimli bölgeye ait. Hipokampus, hareketlerin davranış biçimine dönüşmesinde önemli göreve sahip olan limbik sistemde rol alır. Ayrıca hafıza ve özellikle de kısa süreli hafıza üzerinde etkili. Yön bulmayı da sağlıyor. Hipokampusta oluşan ciddi bir hasar, yeni hafıza oluşumunda büyük zorluklara neden olur. Hasardan önce edinilmiş anılarsa genellikle etkilenmez. Bu durum özellikle olay öncesi birkaç yıla ait hafıza için geçerli. Daha eski anıların bozulmaması, zaman içinde anıların, hipokampustan beynin diğer kısımlarına transfer edildiğini düşündürür. Tabii hafıza zayıflığının tek nedeni bu bölgedeki hasarlanmalar değil. Aşırı stres, zihinsel meşguliyetin fazla olması, depresyon, kaygı bozuklukları, şizofreni gibi psikiyatrik hastalıklar ve aşırı sorumluluk duygusundan dolayı ayrıntılara fazla takılmak da hafıza düşmanı adeta. Fiziksel nedenlere gelince beslenme bozuklukları, kafa yaralanmaları, beyin kanamaları, beyni tutan mikrobik vs. hastalıklar, bazı epilepsi türleri ve vitamin eksiklikleri (özellikle B12, folik asit) de unutkanlık yapıyor.

Ispanak, balık ve çilek tüketin…

‘Anıları zihinde tutmak ve gerektiğinde parça parça ya da bütün halinde geri çağırmak’ olarak tanımlanabilen hafıza, sanıldığı gibi yaşa bağlı olarak yavaş yavaş yok olan bir olgu değil. Özgül Esen Öre, yapılan araştırmaların doğru yöntemler kullanılarak beynin doğru bağlantılarının her yaşta harekete geçirilebildiğini ortaya koyduğunu söylüyor. Alınan gıdalara dikkat etmek de önemli. Haftada en az 2 kez balık tüketimi, K vitamininden zengin ıspanak, kuşkonmaz ve brokoli gibi sebzeler beyin gücünü artırarak hafızayı güçlendiriyor. Antioksidan bakımından zengin olan yaban mersini, çilek gibi besinler ise hücre hasarına neden olan “serbest radikal” olarak bilinen maddeleri vücuttan uzaklaştırarak beynin korunmasına yardımcı oluyor.

Çocuğunuz unutuyorsa…

Çocuklarda en sık görülen hafıza problemlerinden biri dikkat eksikliğine bağlı öğrenme güçlüğü. Çocuğunuz dersi dinlemekte zorlanıyor, yerinde duramıyor, arkadaşları ile bir oyunu sürdüremiyorsa mutlaka bir çocuk psikiyatrisi uzmanına başvurun. Dikkat eksikliği dışında ders başarısını etkileyen nedenler arasında; özel öğrenme güçlükleri, okuma güçlüğü ve zihinsel becerileri çeşitli şekilde kısıtlayan rahatsızlıklar da bulunabiliyor.

Vejetaryenseniz…

Tipik vejetaryen diyetler, et ve balık tüketilmediği için Omega-3 yağ asitleri, B12 vitamini ve demir açısından fakir olabiliyor. Veganlar karalahana, ıspanak ve soya benzeri besinleri yeteri kadar tüketmediklerinde, B vitamini ve kalsiyum eksikliği de çekebiliyor. Bu sorunları önlemek için bir diyetisyen tarafından günlük diyetin düzenlenmesi, gerektiğinde bu vitamin takviyelerinin dışarıdan verilmesi en doğrusu.

Güçlü bir hafıza için…

-Stresinizi iyi yönetin. Ölçülü ve kontrollü stres dikkati yoğunlaştırıp, odaklanmayı artırır.

-Yeni şeyler öğrenmeye devam edin. Her yeni bilgi ve beceri birer bellek egzersizidir.

-Zihinsel faaliyetlerinizi sınırlamayın. Özellikle televizyon seyretmek gibi pasif faaliyetleri azaltın.

-Her gün egzersiz yapın. Günde 30-45 dakika, haftada en az 4 gün yürümeye, iş saatlerinde daha çok aktif olmaya, kısa mesafelerde taşıt kullanmamaya çalışın.

-Özellikle beyni etkileyen ilaçları doktor önerisi olmadan almayın.

-Reçetesiz satılan ilaçları rastgele kullanmayın. Doğal ya da zararsız diye kullanabileceğiniz bitkisel ürünlerin ve besin desteklerinin zihinsel fonksiyonları bozabileceğini unutmayın.

-Yeteri kadar B vitamini, özellikle B12 vitamini aldığınızdan emin olun.

-Hipertansiyon ve kolesterol yüksekliği sorununu mutlaka  kontrol altına alın.

-İyi ve kaliteli uyku uyuyun. İyi bir uyku için ortalama 8 saat gerekir. Kaliteli uyku beynin yeni öğrenilenleri pekiştirmesini sağlar.

Kaynak: Zaman

Yazar: Merve Tunçel