Hızlı Okuma Dersi – 4 : OKUMAYI HIZLANDIRMA ÇALIŞMALARI

0
5980

4. OKUMAYI HIZLANDIRMA ÇALIŞMALARI

4.1. Göz Egzersizleri

Okuma işlemi yapılırken beyin ile beraber gözler de kullanılmaktadır. Gözlerin, satırlar üzerinde duraklama ve sıçrama hareketi yapması ile okuma gerçekleştirilir. Eğitimsiz olan göz, satırlar üzerinde dolaşır durur. Duraklama ve sıçrama anlarında çok zaman kaybeder, sık sık geriye dönüşler yapar ve zaman zamanda kelimelere takılır kalır.

Okuma hızını artırmak için görsel bir kılavuz olarak kalem kullanılabilir. Kalem okunulan kelimelerin altında tutularak okuma hızından daha hızlı bir şekilde hareket ettirilir. Bu zamanla okuma ve anlama hızını belirgin bir şekilde artırır. Gözün yatay ve dikey yöndeki aktif görüş alanlarını azar azar artırmalıyız.

Hızlı okuma esnasında dikkat edilecek hususlardan birisi de okuma sırasında gözün belli bir ritimde hareket etmesidir. Aktif görme alanından en iyi şekilde faydalanmak ve gözün gördüğü kelimeleri düzenli ve sürekli olarak akla kaydetme alışkanlığını edinebilmek için gözlerimize iyi bir ritim kazandırmalıyız. Göz egzersizleri, sürekli ve düzenli yapıldığında etkin ve hızlı okumaya faydalı olacaktır.

4.2. Aktif Görüş Alanı

Gözün bir bakışta görebildiği alana “görme alanı” denilmektedir. Görme alanı kişiden kişiye değişebilen bir alandır. Normal bir göz bir nokta üzerinde sabitlendiğinde 70-80 derece sağ ve solunu görebilir. Bu görüş 40 veya 50 derecede kalıyorsa gözde bir sorun vardır. Göz doktorları buna “tünel görme” adını vermektedirler.

Bir tek şey üzerinde odaklanmış olsa bile gözlerimiz o cismin çevresinde olan bir sürü bilgiyi de algılama yeteneğine sahiptir. Buna “çevresel görüş” adı verilmektedir. Günlük hayatta biz bütün gün gözlerimizin çevresel görüş yeteneğini normal olarak kullanmaktayız. Bundan dolayı da harf veya kelime üzerinde uzun süre yoğunlaşmak gözlerimizi oldukça fazla yormaktadır.

Göz doktorları, çevresel görüşü olmayanları “tünel görüşlüler” olarak değerlendirmekte ve bu insanları görme özürlü olarak kabul etmektedirler. Bunun için görüşümüzü tek bir harf ya da tek bir kelime üzerinde yoğunlaştırırsak yanlış yapmış oluruz. Okuma esnasında gözlerimizi serbest bıraktığımızda daha başarılı bir okuma yaparız. Gözlerini iyi eğiten bir okuyucu aktif görme alanını tam olarak kullanabilir. Böylelikle de göz, okuma sırasında kelimeler üzerinde sadece bir kez durur.

4.3. Sıçrama Mesafeleri

Gözler satırlar üzerinde kaymaz. Sıçrama satırlarda ve sayfalarda, gözlerin her sözcük üzerinde sabitleşmesi ile mümkündür. Her sabitleşme sonrası da sıçrama yaparak diğer sözcüğe geçen göz, okuma işlemini tamamlamış olur. Sabitleşmeler çok küçük zamanlarda gerçekleşirken beyin işlem hâlindedir.Gözler sıçrama sürecinde nesneleri net olarak göremez. Retina üzerinden geçen bulanık imajlar fark edilmediğinden retinada görüntü olamamaktadır.

Sıçramalar saniyenin onda biri kadar kısa bir zamanda gerçekleştirildiğinden bu zaman ihmal edilmektedir. Görme yelpazesinin diğer bir özelliği de gözlerin dikey ve düşey yönde ilerlemesidir. Gözler bir satırda sözcüğe saplandığında, yerini değiştirmeksizin aynı anda alt ve üst satırda, hatta alttan ve üstten üç dört aşağı ve yukarı satırda bulunan diğer sözcükleri de kavrayabilmektedir.

Okuma, göz hareketlerinin düz bir çizgi biçiminde olmadığından bir dizi sabitlem ve sıçramalardan oluşur. Geri sıçramalar geriye dönük okuma ve yineleme sabitlem sayısını artırdığından sürenin uzamasına neden olmaktadır. Bu yüzden göz sıçramaları oldukça önemlidir.

4.4. Blok Okuma

Blok okumanın bir diğer ismi de kolon okumadır. Günümüzde metinler daha dar bloklar, kolonlar hâlinde basılmaktadır. Gazetelerde, dergilerde ve büyük magazin dergilerinde bu bloklara daha sık rastlanmaktadır. Söz konusu kolonlar, 5-7 santimetrelik satırlardan meydana gelmektedir. Dar kolonlar, büyük bir gidiş ve gelişi zorunlu kılan geniş satırlardan daha kolay gözden geçirilmektedir. Yukarıdan aşağı okuma dikkati daha fazla uyarmaktadır. Dar kolonlar her satırda bir veya iki saptamayı gerektirdiğinden ritim konusunda büyük yararlar sağlamaktadır.

Göz hareketlerinin ve görme yelpazesinin uygulandığı bir okuma şekli olan kolon okumanın da çeşitleri vardır. Blok okuma, göz gezdirerek okumanın başarı ile uygulanan tekniklerindendir. Sayfalar bloklara bölünür ve sanki bir dik çizgi varmış gibi hızla çizgi üzerinden aşağıya kadar inilir, sonra diğer bloğa geçilir. Göz sadece çizgiye gelen kelimeleri değil, çizginin sağındaki ve solundaki kelimeleri de görür, okur. Kolonlar geniş olursa çizgi sayısı da artırılabilir.

UYGULAMA FAALİYETİ

OKUMAYI HIZLANDIRMA ÇALIŞMALARI

Aşağıdaki kelimeyi her harfin biraz altına bakarak okuyunuz. Gözünüzü aşağıya doğru hızla kaydırın.

K

*

A

*

R

*

İ

*

Z

*

M

*

A

*

T

*

İ

*

K

*

Şimdi kelimeyi heceleyerek okumaya çalışınız.

K

A

*

R

İ

Z

*

M A

*

T İ

K

*

Şimdi de aynı kelimeyi sadece iki göz hamlesi ile okumaya çalışınız.

K A R İ

Z

*

M A T İ

K

*

Son olarak da kelimeyi tek hamlede yukarıdan aşağıya doğru okuyunuz.

K

A

R

İ

Z

M

A

T

İ

K

*

UYGULAMAFAALİYETİ

2. Okurken kelimelerin tam üstüne bakarak okuma yaparsak görme alanımızı sınırlandırmış oluruz. Oysa satırın biraz altına bakarak okuduğunuz zaman daha çok kelimeyi bir anda görür ve daha çabuk okuyabilirsiniz. Önce biraz zorlanılsa da yeterli bir çaba gösterildiğinde buna kolayca alışabilirsiniz.

Aşağıdaki yazıda bunu deneyerek okuma hızınızı artırmaya çalışınız.

TEK DOST

Onu nasıl bulup ortaya çıkardım? Bu büyük başarı birden bire mi elde edildi? Yoksa onu yavaş yavaş, zaman türlü sevinçlerden, kederlerden ve herhalde sevinçlerden pek çok fazla kederlerden, yılgınlıklardan oluşan saatlerini üzerimden geçirdikçe ihtiyaçların sürüklemesiyle, bir şairin duygulanmalarının tortularından vicdanında biriken bir usanç kasidesi gibi; bir ressamın damla damla damıtarak sonunda birgün doğum bunalımı içinde hüzünlerinin tablosu gibi uzun bir hazırlama sonucunda mı buldum?

Sanırım bu ikinci görüş doğru. Şimdi artık kaç yıldan beri tamamiyle belirlenip ortaya çıkan durumlarımızı, ilişkilerimizi, kimi zaman her dakikayı birlikte yaşayarak, kimi zaman geçici bir süre için ayrıldıktan sonra yeniden buluşarak gerçekleşen görüşmelerimizi inceledikçe onun varlığını hayatımın geçmişe doğru gerileyen ve geriledikçe daha yoğunlaşmış, daha belirtisiz olan sisleri arasında da görüyorum.

Bir kere, şurası kesin ki, birlikte doğduk ve birlikte öleceğiz. Aramızda yalnız bir tek fark var, bir yaş farkı var. Bu, biraz bilmece gibi bir tanımlama; ama gerçeği herhalde hiç böyle değil. Dostumdan beni ayırt eden ayırıcı işaret edebilmek için bu çelişkilerden oluşan tanımlamaya başvurmaktan başka bir çare görmüyorum.

Belki başka bir anlatımla daha az garip ve daha çok sahi! Örneğin denebilir ki onunla aramızda var olan fark bir yaş farkı değil, bir tarih farkıdır. Olguların ve olayların, zaman süresinin ve duygulanmaların izlenimleri ve yansımaları bakımından bir fark. Böylelikle biz, o ve ben, birlikte doğmuş ve birlikte ölecek olan bu iki dost her dakikayı bir arada yaşamakla birlikte görüş ve değerlendiriş bakımından aramıza her zaman bir tarih farkı koruz.

Aramızda beş on yıllık bir zamanın, çatışmalarımızı ılımlılaştıran, zehirli şeylerin zehrini, uçurum gibi karanlık şeylerin siyahlıklarını silen, keskin şeylerin sivrilerini törpüleyen bir fark vardır ki aynı olayı bu iki dosttan biri için pek katı ve acılı yaparken öteki için daha yumuşak ve daha ılımlı yapar ve böylelikle biri yıkılacak kadar şiddetli bir darbeye uğrarsa, düşmemek için ötekinin koruyucu kucağına sığınır. Yırtılacak kadar etkili bir yara alırsa ölmemek için ötekinin sevecen elini arar.

Halit Ziya Uşaklıgil

UYGULAMAFAALİYETİ

A T A K K A Y A
B A BA S A N A
S O B A P İ R E
K O V A S İ D E
Ç A P A J A L E
K A M A S A L I
M A S A Ö V G Ü
K I N A Ö Y K Ü
S E Z A İ Z İ N
A S M A Y O L U
T U R A M E Ş E
Ş U R A E S K İ
K E D İ K A L E
S A L I P A R A
K İ L O P U S U
A S K I M A L A
S A K A Y A M A
T A K A K A M A
P İ K E S A P A
S I K I Ş A K A
K O K U Ş İ K E

UYGULAMA FAALİYETİ

4. Gözün blok okumaya alışması için hızlıca sağ ve soldaki kelimeleri bir bakışta görmeye çalışınız. Her satır için aynısını uygulayarak bu işlemi iki kez tekrar ediniz.

Herkesi sev     :

Okumak güzel
İnsanları tanı Yaşamak güzel
Çok çalış Dengeli beslen
İdeal belirle Hızlı oku
Güzel gör Planlı ol
Sağlıklı beslen Ala vazgeçme
Çok düşün Kendine güven
Az konuş Barışı sev
Hayatı sev Hoşgörüyü bırakma
Çok Oku İşine odaklan
Anlamaya çalış Cesur ol
Bilgili ol Aktif ol
Kendine bak Sevgi duy
Dostunu gözet Bilmek güzel
Doğru ol Planlı oku
İşini sev Büyüklerini dinle
Kararlı ol Kuvvetli ol
Erdemli ol Kendine güven
Sözünü bil Spor yap
Nazik ol Dedikodu yapma