Hızlı Okuma Dersi – 5 : SEÇEREK OKUMA

0
1090

5. SEÇEREK OKUMA

Hepimizin bildiği gibi okumaya ayrılacak zamanın sınırlılığı yüzünden istediğimiz kadar okuyamamanın sıkıntısını çekmekteyiz. Her gün yapmak zorunda olduğumuz işlerle ilgili şeyleri okuyabiliyoruz. Ancak sizi geliştirebilecek ve dinlendirecek okumaları hep bir sonraki zamana bırakıyoruz.

Seçmeli okuma ya da seçici okuma diye tanımladığımız bu teknikle daha az sözcük okuyarak tüm ayrıntılara girmeden yazarın düşünce bütünlüğünü yakalamak mümkün olabilecektir. Böylelikle okumaya daha fazla zaman ayrılabilecektir.

İş ve okul hayatında okumak zorunda olduğumuz yazıları önem sırasına dizmeliyiz. Günlük hayatın akışını izleyebilmek için magazin türü okumalarda seçisi okuma yöntemini kullanabiliriz. Düşünce tembelliğini ortadan kaldırma, düşünce yapımızı zenginleştirmede estetik gelişimi sağlamada seçici okuma oldukça önemlidir.

5.1. Tanımı

Gerek iş hayatımızda, gerekse gelişen ve değişen dünyadan haberdar olmada neler okuyacağız, neler izleyeceğiz, kültürlü ve aydın bir insan olmak için nasıl bir sıralama yapacağız kaygısı seçerek okuma yöntemini ortaya çıkarmıştır. Seçerek okuma, ilgi alanımıza ihtiyacımıza göre okumaktır. Seçmeli okumanın kuralı az zamanda çok bilgi almak ve yazıların her sözcüğünü okumadan, önemli düşünce kümelerini yakalamaktır.

5.2. Önemi

Belleğimiz, yaşantımız boyunca gördüğümüz, okuduğumuz, duyduğumuz bilgi ve deneyimlerden bir birikim oluşturur. Yeni elde edilen bilgileri, bu çerçevede ilişkili duruma sokar. Beyin süzgeç gibi önemlileri alır. Akıl, temel bilgiyi aldığı zaman büyük bir hızla yeniden okumaya başlar. Çünkü bu temel bilgiden sonra, bir sürü ayrıntı gelecektir.

Seçmeli okumada zihin uyarıldığı için gözler de devamlı esnek olacaktır. Akıl ana fikir ve ayrıntıları çabucak alır. Bellekte okunacak konuyla ilgili bilgiler yeni iletilecek bilgileri algılamak için harekete geçecektir. Önemli düşünceler arasında kıyaslamalar yaparız. Düşünce akışına göre çelişkilerimizi ve uyum halinde olduğumuz yerlerin belirlenmesini bu sayede daha iyi yaparız. Seçmeli okuma ile genelden özele giderek, ilgili alanımız dışındaki ve ya bize göre anlamakta güçlük çektiğimiz yazıları daha kolay anlarız.

Seçmeli okuma ile az zamanda daha çok bilgi alırız. Aynı zamanda, öğrenmenin temel kurallarından olan yineleme imkânını buluruz. Normal okumada, gözden kaçan bilgileri daha kolay buluruz. Öğrenme ağırlıklı okumalarda seçmeli okuma ile okuma yaptığımızda yazıdaki düşünceleri önceden tahmin etme yeteneğimizi de geliştirmiş oluruz.

5.3. Seçerek Okuma Türleri

5.3.1. Kelimeleri Seçme

Dilimizdeki önemli veya önemsiz düşünce kümelerinin haber sözcüsü olan sinyal sözcükleri, çabucak tanıma alışkanlığını kazanmak oldukça önemlidir. Seçmeli okuma tekniklerinden olan kelime seçmede de bu sinyal kelimelerin faydası oldukça büyüktür. Metinde ya da kitapta aradığımız sinyal kelimeleri bulmak araştırmamızın hızını artıracak daha çok materyale ulaşabilmemiz için bize zaman kazandıracaktır.

5.3.2. Cümleleri Seçme

Yapacağımız araştırma ya da okumalarda metinden ya da kitaptan işimize yarayan cümleleri seçerek okumamız da hem bizim işimizi kolaylaştıracak hem de bize okuma işlemi esnasında süre kazandırmış olacaktır.

Seçmeli okumalarda beynimiz ve gözlerimiz daha aktif hâlde olacağı için metinde işimize yarayan cümleleri seçerek yine okuma hızımızı artırabilir ve zaman kazanabiliriz.

5.3.3. Paragrafları Seçme

Bazı yazarlar, yazılarının ilk cümlelerinde ana fikri vermezler. Ana fikir birkaç cümleye yayılabilir. Zaman zaman paragraf seçerek okumanın avantajı zaman kazanma açısından önemlidir. İlk paragrafta karşılaştığımız ana fikir, bildiğimiz ya da daha önceden tanıdığımız bir görüş ise metnin tamamını yeniden okumamıza gerek kalmaz.

Aradığımız şeyleri metinden daha kolay bulabilmek için önce paragraflara göz atmalıyız. Paragraf okuma, metnin bize yarayıp yaramaması konusunda ipucu verir.

5.3.4. Bilgileri Seçme

Metnin genel anlamına zarar vermeksizin kelime sayısını azaltarak yapılan okuma biçimine bilgileri seçerek okuma ya da “kaymağını alma tekniği” ismi verilmektedir. Bu teknik doğru uygulandığı takdirde çok yararlı olabilmektedir.

Bilgileri seçme tekniğinde dikkat edilmesi gereken üç önemli nokta bulunmaktadır. Bunlardan ilki öncelikle okunacak yazının ana düşüncesini hızlıca bulmaktır. Daha sonra anahtar cümlelerin tümünü okumak ve ayrıntılar içeren cümleleri hızlıca geçmek gelmektedir.

Bilgileri seçerek okumak da bize zaman kazandıracak ve aradığımız bilgilere daha çabuk ulaşmamızda ve daha fazla bilgiye ulaşmamızda yararlı olacaktır.

UYGULAMA FAALİYETİ

 SEÇMELi OKUMA

1. Aşağıdaki verilen sayı grupları içinden içinde 55 olanları çabucak işaretlemeye çalışınız. Daha sonra içinde 55 olanları bir bakışta tespit etmek için gözünüzü zorlayınız.

1245 5412
2234 5321
3344 5445
1155 5555
4455 5534
5132 7765
5232 7755
5334 3321
5445 5655
6556 5432
5565 3223
5467 6556
8757 3553
5678 22255
8765 9545
5555 1234
5151 2345
4565 3455
9856 3456

2. Aşağıdaki metne çok kısa süreli bakarak (20 saniye) metinde ne anlatıldığını kısa sürede anlamaya çalışınız:

Makar Alekseyeviç

Dünkü ada gezintimiz için size ne kadar minnettarım bilemezsiniz. O ne güzellik, ne temiz hava ve ne de göz alıcı bir yeşillikti!… Çoktandır hasretim yeşilliğe. Hep öleceğimi ve ölüme mahkum olduğumu sanıyordum hastayken. Dünkü duygularımı hiç kuşkusuz, anlayabilmişsinizdir. Dünkü üzüntülü tavırlarıma da gücenmediniz değil mi? Çok iyi ve çok ferahlamıştım, ne ki en tatlı anlarımda sürekli hüzün duyarım nedense.

Ağladığıma aldırmayın, önemi yok, hiç durmadan neden ağladığımı ben de bilmiyorum. Hastalık derecesinde bir duygusallığım var, yöremden aldığım izlenimler bana acı veriyor. Dünkü bulutsuz ve solgun gökyüzü, grup, akşam sessizliği -bilmem nedendir, ruhumda derin ve acı bir etki bıraktı. Yüreğim doldu ve ağlamadan edemedim. Fakat, bunları size neden yazıyorum sanki? İnsanın kendisine bile anlatmakta zorluk çekeceği şeyler bunlar; bir başkasına anlatması hepten zor oluyor. Kim bilir, belki beni siz anlıyorsunuzdur! Yemin ediyorum, hem ağlayacağım ve hem de güleceğim geliyor: siz ne iyi bir insansınız, Makar Alekseyeviç! Dün duygularımı anlamak için gözlerime bakıp memnunluk ve hayranlığımı görünce, nasıl da sevindiğiniz hiç aklımdan çıkmayacak. Bir yeşillik, yol ya da su pırıltısı görünce sanki kendi malikanenizi gezdiriyormuşsunuz gibi, hemen karşıma geçip koltuklarınız kabararak gösteriyordunuz onu. Ne denli temiz yürekli olduğunuzu gösterir tüm bunlar. Zaten sizi bunun için bu derecede çok seviyorum, Makar Alekseyeviç. Eh, hoşça kalın şimdilik! Yine hastayım bugün dün ayaklarımdan su geçip ıslandı, üşütmüşüm. Fedora da azıcık rahatsız. İkimiz de hastayız anlayacağınız. Beni unutmayın ve sık sık gelin.

Fyodor Dostoyevski

3. Okuduğunuz metinde kaç tane Makar Alekseyeviç ismi geçmiştir. Bu ismi bir bakışta sayınız.

ÖĞRENME FAALİYETİ-1 CEVAP ANAHTARI

1

B

2

D

3

C

4

y

5

D

6

konsantrasyonu

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 CEVAP ANAHTARI

1

A

2

D

3

D

4

y

5

Algılama seviyemizi

ÖĞRENME FAALİYETİ-3 CEVAP ANAHTARI

1

A

2

D

3

y

4

D

5

Kelime sayısı

ÖĞRENME FAALİYETİ-4 CEVAP ANAHTARI

1

A

2

y

3

y

4

Sürekli ve düzenli

ÖĞRENME FAALİYETİ-5 CEVAP ANAHTARI

1

C

2

D

3

D

4

y

5

Her sözcüğü

MODÜL DEĞERLENDİRME CEVAP ANAHTARI

1 D
2 D
3 y
4 D
5 D
6 y
7 D
8 y
9 y
10 D
11 D
12 D
13 y
14 D
15 y
16 D
17 y
18 y
19 D
20 y
21 D
22 D
23 D
24 y
25 y
26 D
27 y
28 y
29 D
30 D

DEĞERLENDİRME

Hızlı ve Etkin Okuma modülü ile kazandığınız bilgilerin cevaplarını cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Doğru cevap sayısını belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları, faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz eğer modülü başarıyla tamamlamışsınız demektir. Tebrikler.

KAYNAKÇA:

>              BARAN Ziya, Kendi Kendine Hızlı Okuma, Zambak Yayınları, İstanbul 2004.

>              BUZAN Toni, Hızlı Okuma, Alfa Yayınları, İstanbul 2003.

>              ERCAN Sami, Lise Hızlı Okuma Teknikleri, M.E. B. Yayınları, Ankara 2002.

>              ÇAVUŞ Remzi, Anlayarak Hızlı Okuma, Günder Yayınları, İstanbul 2003.

>              KADIOĞLU Muhsin, Çok Hızlı Okuma Teknikleri, Veli Yayınları, İstanbul 1991.

>              KAYALAN Meriç, Etkili ve Hızlı Okuma Sanatı, Alfa Yayınları, İstanbul

1997.

>              MAVİŞ Adil, Anlayarak Hızlı Okuma, Hayat Yayınları, İstanbul 1999.

>              RUŞEN Mustafa, Hızlı Okuma, Alfa Yayınları, İstanbul 1994.

>              TELMAN Nursel, Hızlı ve Etkin Okuma, T.DK Yayınları, Ankara 1997.

>              TÜRKKAN R: OĞUZ; Çok Hızlı Okuma, Alfa Yayınları, İstanbul 1998.

>              YALÇIN Alemdar, Türkçe Öğretim Yöntemleri, Akçağ Yayınları, Ankara

2002.

>         YALÇIN    Alemdar,    Gazi    Üniversitesi,    Hızlı    Okuma    Teknikleri

Yayınlanmamış Ders Notları.

 

UYGULAMA METİNLERİ

>              Fyodor Dostoyevski, İnsancıklar, Sosyal yayınları, İst., 2000, s.53-54.)

>              Halide Edip Adıvar, Sinekli Bakkal, Özgür Yayınları, İstanbul, 2002, s.1-3.

>              Halit Ziya Uşaklıgil, İhtiyar Dost, İnkılâp Kitabevi, İstanbul, 1990, s.13-14.

>              Sabahattin Ali, Bütün Öyküleri 1.Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 1997, s. 163­164.

>              Nahid Sırrı Örik, Eve Düşen Yıldırım, Yayına Hazırlayanlar: Metîn Kayahan Özgül-Vahide

>              Bilgi Oğlak Yayınları İst. 1998,s.19-22.