Hızlı Okuma Konusunda Bilimsel Araştırmalar

1
362

Ülkemizde yapılan araştırmalar, öğrencilere istenilen düzeyde okuma becerilerinin kazandırılamadığını, okuma hızı ve anlamalarının düşük olduğunu bu becerilerinin, onların ortaokul, lise, üniversite ve yetişkin düzeydeki okuma yüklerine yardımcı olmadığını göstermektedir (Tekin, 1979; Dökmen, 1989; Akçamete, 1990). Ancak ülkemizde yapılan çaloşmalar, öğrencilere istenilen düzeyde okuma becerilerinin kazandırılamadığını, okuma hızı ve anlamalarının düşük olduğunu bu becerilerinin onların ortaokul, lise, ğniversite ve yetişkin düzeyindeki okuma yüklerine yardımcı olmadığını göstermektedir (Tekin 1979; Dökmen 1989; AKçamete 1990).

Çalışmalar OKUMANIN, GÖRME ve DÜŞÜNME gibi birbirleriyle yakından ilişkili iki mekanizmadan oluştuğunu, bunlardan biri yeterince gelişmediğinde diğerinin etkilendiğini ortaya koymaktadır (Richaudeu, 1984). Bu nedenle daha çabuk ve daha iyi okuyabilmek için gözlerimizle aklımızı birlikte çalışmaya alıştırmamız gerekmektedir. Anlama hızı da ancak bu tür hızlı okuma becerisinin kazanılmasıyla artmaktadır. Bir başka deyişle, hızlı kavrama en iyi kavrama olarak kabul edilmektedir (Carver 1985; Le Fevre 1988).

Hızlı kavrama en iyi kavrama olarak kabul edilmektedir. (Carver, 1985; Le Fevre, 1988)Stopwatch

Okuma becerilerini geliştirmeye yönelik bir eğitim programı genelde üç hedefte yoğunlaşmaktadır: 1)Görsel algı kapasitesini artırmak 2)Kötü okuma alışkanlıklarını gidermek ve yeni okuma stratejileri öğretmek 3)Sözcük dağarcığını, genel kültür düzeyini ve uyarıcıları organize etme becerisini artırmak. (Akçamete & Güneş, 1992)

Hızlı ve Etkili okuma kurslarında; görme yelpazesini genişletmek, geri dönmeyi engellemek, kötü alışkanlıkları gidermek, özetleme yapmak, ana fikri bulmak, belirli soruların yanıtını aramak, anlamı önceden kestirmek gibi alıştırmalarla TAM OKUMA becerilerinde gerekli ustalık, esneklik ve hızlılık kazandırılmaya çalışılmaktadır. (Davey, 1985; Rineheart, 1986; Richadeau, 1984)

Anahtar sözcükleri araştırma, gözden geçirme, kaymağını alma, yerini bulma, önceden düşünme ve düzenleme teknikleri alıştırmalarla uygulanmaktadır. (Richadeau, 1984)

Etkili Okuma; hız, kavrama ve bellek arasında bir bağ kurabilmektir. Etkili okumada hız en önemli etmendir. Ne denli çabuk okunursa, o denli konunun anlaşılmasında yetenekli olunmaktadır. (Richadeau, 1984; Akçamete, 1992)okuma-turleri-beyin

Sözlü iletişimde saatte 9000 (dakikada 150) sözcük aktarılabilirken, ortalama bir okuyucu saatte 27000 (dakikada 450) sözcük okuyabilmektedir. Hızlı bir okuyucu 6 katına çıkabilmekte saatte 162000 (dakikada 2700) sözcük okuyabilmektedir. (Richadeau, 1984)

(Bazı kötü okuma alışkanlıkları) hız ve anlama gelişimini yaşam boyu engelleyebilmektedir: Sesli okumaya ağırlık verme, sözcük sözcüğe, harf harf okuma, parmakla izleme, sessiz okumada dudak kıpırdatma, dili ve ses tellerini oynatma, baş sallama, zihinden sözcükleri sesli geçirme, geri dönüşleri sık sık yineleme gibi. (Akçamete, 1992)

Sesli ya da içinden heceleyerek okumak, parmakla satır izlemek gibi alışkanlıklar ileri gitmek isteyen gözlerin hareketini engellemekte, aynı zamanda anlamayı da güçlendirmektedir (Özcan, 1988).

Yapılan araştırmalarda ilkokul yıllarında öğrencilerin okuma hızlarında görülen artışın, ortaokul yıllarında yavaşladığının saptanması, okuma programının süreç olarak ele alınmamasına bağlanmaktadır. (Aukerman, 1972; Stanovich, 1988)

Laboratuvar çalışmaları, hızlı okuyucunun gözlerinin ağır okuyucu kadar sık sık yer değiştirmediğini göstermektedir. Bu okuyucularda sözcüğü görme süresi, saniyenin onbeşte biri kadar sürede gerçekleşmektedir. Öte yandan hızlı okuyucularda sıçrama aralarının daha uzun olması, bir yandan gözün daha az yanılmasını öte yandan daha fazla harf görebilmesini sağlamaktadır. (Richadeau, 1984)

Göz, iki saptama noktası arasında gördüklerini kaydetmekte, ancak ilerlememektedir. Akıl ise durmadan hareket halinde olup, gözün kaydettiklerini toplamakta ve kavramaktadır. Bu durum okuma sürecinin kesiksiz olarak sürmesini sağlar. Hızlı okuma çalışmalarında akıl kadar gözler de çalıştırılmaktadır. (Richaudeau, 1984)

A.Ü. Eğitim Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyeleri (Şu an her ikisi de Prof. olan) Doç.Dr.Gönül AKÇAMETE ve Doç.Dr. Firdvevs GÜNEŞ tarafından yapılan üniversite öğrencilerinin katılımı ile yapılan “Üniversite Öğrencilerinde Etkili ve Hzılı Okumanın Geliştirilmesi” isimli çalışmada şu sonuçlar elde edilmiştir;

Araştırmanın bulguları, deney ve kontrol grubu öğrencilerinin tam okuma hızlarının düşük olduğunu göstermektedir.Öğrenciler arasında kelime kelime okuma, geriye dönme, hızlıokursa anlamayacağını sanması hızın düşük olmasına yolaçmış olabilir. Uygulama sonucunda deney grubunun tam okuma hızlarında anlamlı bir farklılığın görülmesi “etkili ve hızlı okuma” kursunun hızı arttırmada etkili olduğunu ortaya koymaktadır.

Hızlı kavrama, en iyi kavrama olarak kabul edilmektedir.öğrencilerde etkili okumayı eykileyen olumsuz alışkanlıkların saptanmış olması, bu alıkanlıkların hızda olduğu gibi anlamayı da zorlaştırdığı düşünülebilir. Ancak uygulama sonucunda anlamada anlamlı bir farklılığın görülmesi uygulamanın etkinliğini gösterebilir.

Öte yandan deney grubunun anlama hızı puanlarında anlamlı bir artışın, kontrol gruplarında ise düşüşün görülmesi öğrencilere etkili ve hızlı okuma stratejileri öğretilmesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır.

SONUÇ

Aynı zamanda programın başarısının, uygun eğitim ortamı, araç ve gereçler sağlandığında, öğrencilerden kaynaklanan bazı sımnırlılıklar giderildiğinde daha da artacağı sonucuna varılmştır.