NLP Terimleri Sözlüğü

0
611
Erişim İpuçları

Bir insanın düşünürken kullandığı temsil sistemini ortaya çıkarmaya ve tetiklemeye yarayan detaylı davranışlardır. Tipik erişim ipuçları arasında göz hareketleri, ses tonu, tempo, vücut duruşu, el, kol hareketleri ve nefes alıp verme kalıpları bulunur.

Çapa Atma

İçsel bir tepki ile dışsal bir tetikleyici arasında ilişki kurarak (klasik şartlandırmaya benzer) tepkiye hızlı ve bazen de gizli bir şekilde erişim sağlanması işlemidir.

İşitsel

İşitme eylemi veya duyusuyla ilgili.

Davranış

Spesifik fiziksel eylem ve tepkiler aracılığı ile etrafımızdaki insanlar ve çevre ile etkileşim kurmamızdır.

Davranış Esnekliği

Başka bir insandan bir karşılık almak için bireyin kendi davranışlarını değiştirebilme yeteneğidir.

 

Kalibrasyon (Gözlem)

Gözlemlenebilir davranış ipuçları ile spesifik bir içsel tepkiyi eşleştirmek yoluyla devam eden bir etkileşim sırasında karşı tarafın bilinçdışı ve sözel olmayan tepkilerini okumayı öğrenme işlemidir.

 

Kalibreli Döngü

Bireyin devam eden bir etkileşim sırasında karşı taraftan spesifik tepkiler almak için kullandığı davranış dizilerinden oluşan bilinçdışı iletişim kalıbı.

 

Ölçekleme

Bir deneyimi daha büyük veya küçük parçalara ayırma veya düzenleme. Ölçeği büyütmek daha büyük ve soyut bilgi düzeyine geçmeyi gerektirir. Ölçeği küçültmek ise daha somut ve spesifik bilgi düzeyine geçmeyi gerektirir. Yatay ölçekleme aynı bilgi düzeyinde başka örnekler bulunmasını içerir.

 

Tutarlılık

Bireyin bütün inanç, strateji ve davranışları tamamen uyumlu olup, istenen hedefe ulaşmaya yönelik olduğu zaman buna tutarlılık denir.

 

Bağlam

Belirli bir olayı içine alan çerçeve. Bu çerçeve genellikle bir olay veya deneyimin nasıl yorumlanması gerektiğini belirler.

 

Kriterler

Bireyin karar alırken ve yargıda bulunurken kullandığı değerler veya standartlar.

Derin Yapı

Bir cümle içinde mantıklı anlam ilişkilerinin eksiksiz temsili.

Dörtlü (veya 4-lü)

Bir deneyimin yapısını göstermek için kullanılan yöntem. Dörtlü kavramı her türlü deneyimin dört temel temsil sınıfının bir şekilde bileşiminden oluşmasını gerektirir. A, V, K, O. A = işitme, V = görme, K = dokunma ve O = koklama/tatma.

 

Geleceğe Uyarlama

İstenen davranışın doğal ve otomatik olarak ortaya çıkmasını sağlamak için bireyin gelecekteki bir durumla ilgili zihinsel prova yapması.

Tatsal

Tatma duyusuyla ilgili.

 

Yerleştirme

Yeni bir strateji veya davranış edinmeyi kolaylaştırma işlemi. Yeni stratejinin yerleştirilmesi, NLP™ becerileri, teknikleri ya da her ikisinin bir arada kullanılmasıyla yapılır.

 

Dokunsal

Bedendeki dokunma duyusuyla ilgili. NLP™’de bu terim dokunma, hissetme ve duygulanmaların hepsini içerir.

 

Meta Model™

 

Bireyin silme, genelleme ve çarpıtma saptadığı ve bunlara karşılık verdiği cümle yapılarını tanımlamak üzere John Grinder ve Richard Bandler tarafından geliştirilen bir modeldir.

 

Meta Program

Bireyin çeşitli genellemeleri aynı anda ayıklama işlemi. Meta Programlar bireyin belirli bir bağlamdaki stratejiler kümesine nasıl ve ne zaman girişeceğini kontrol eder.

 

Metafor

Öyküler, hikayeler ve benzetmeler.

 

Modelleme

Bir sistemi tanımlayan bir şablon yaratma işlemi.

 

Nöro-Linguistik Programlama (NLP)

Öznel deneyimin yapısı ve onunla ilgili konuların araştırılması.

 

Kokusal

Koklama veya koku duyusuyla ilgili.

 

Hedefler (sonuçlar)

Bireysel veya kurumsal açıdan ulaşılmak istenen hedeflerler veya arzulanan durumlar.

 

Ayak Uydurma

İletişimcilerin kendi davranışları ile iletişim kurdukları kişinin davranışlarının bazı yanları arasında eşleşme yaparak hızlı uyum oluşturma yöntemi – davranış eşleşmesi veya yansıtma.

 

Yanlar

Bağımsız programlar ve davranış stratejilerinden bahsederken kullanılan bir benzetme.

Yüklemler

Bireyin her hangi bir konuyu anlatırken kullandığı (fiil, edat ve sıfat gibi) süreç sözcükleri. Yüklemler NLP’de kişinin bilgiyi işlemden geçirmek için hangi temsil sistemini kullandığını belirlemek için kullanılır.

 

Uyum

Bir ilişki içerisinde güven, ahenk ve işbirliği olması.

 

Temsil Sistemleri

Beş duyu: görme, işitme, dokunma (hissetme), koklama ve tatma.

 

Temsil Sistemi Önceliği

Belirli bir bağlamda işlem ve düzenleme yaparken bir temsil sisteminin sistematik olarak diğerlerine nazaran daha sık kullanılması.

 

İkincil Fayda

Olumsuz veya problemli gibi görünen bir davranışın aslında başka bir düzeyde olumlu bir işlev görmesi. Örneğin sigara içmek bireyi rahatlayabilir veya belirli bir imajı olmasına yardımcı olabilir.

 

Durum

Bireyin davranışlarını dayandırdığı zihinsel ve fiziksel koşulların bütünü.

 

Strateji

Belirli bir hedefe ulaşmak için kullanılan zihinsel süreçler ve davranışlar kümesi.

 

Alt-modaliteler

Beş duyu tarafından algılanan özel duyusal nitelikler. Örneğin görsel alt-modaliteler: renk, biçim, hareket, parlaklık, derinlik, vs. İşitsel alt-modaliteler: sesin yüksekliği, vurgu, tempo, vs. Dokunsal alt-modaliteler: basınç, sıcaklık, yüzey dokusu, yer, vs.

 

Yüzeysel Yapı:

Sözel ifade.

 

Sinestezi:

Temsil sistemleri arasında görme-hissetme veya işitme-hissetme devreleri gibi olguların ortaya çıktığı üst üste binme işlemi. Görme-hissetme devresinde kişide gördüklerinden dolayı hisler uyanır, işitme-hissetme devresinde kişide işittiklerinden dolayı hisler uyanır. Bütün duyu modaliteleri ikili kombinasyonlar halinde birbirlerine bağlanabilir.

 

T.O.T.E.

Miller, Galanter ve Pibram tarafından geliştirilen bu kavram, bütün davranışlara rehberlik etmek için kullanılan temel geri bildirim döngüsünü tanımlayan “Test-Operate-Test-Exit(Çıkış)” dizisinin ilk harflerinden oluşan kısaltmadır.

 

 

Türevler-Arası Araştırma

Yüzeysel yapıda belirgin olmayan anlamları bulma işlemi.

 

Çevirme

Bir temsilin anlamını başka bir temsildeki aynı anlama bağlama.

 

Görsel

Görme eylemi veya duyusuyla ilgili.

 

İyi Biçimlenmiş Koşullar

NLP™’de belirli bir hedef; (1) olumlu olarak ifade edildiğinde, (2) birey tarafından başlatılıp devam ettirildiğinde, (3) ekolojik olduğunda – bütün uyum sistemlerinin kalitesini sürdürdüğünde ve (4) duyu ve deneyimle test edilebilir olduğunda iyi biçimlenmiş olarak kabul edilir.