Sevimlilik dönemi bitince beyin gelişiyor

0
156


Bebekliğe özgü dayanılmaz tatlılıktan ve ergenlikte görülen cinsel türbülanstan çok uzakta. Sevimlilik Dönemi Bitince Beyin Gelişiyor ve yeni bir dönem başlıyor.
5 veya 6 yaş civarında başladığı ve ergenliğe girildiğinde sona erdiği söylenen “orta çocukluk”, bebekliğe özgü dayanılmaz tatlılıktan ve ergenlikte görülen cinsel türbülanstan çok uzaktadır.

Ancak yeni bulgular, orta çocukluğun önemli derecede bilişsel yaratıcılık ve hırslarla yaşanan bir dönem olduğunu ortaya koyuyor.

Bu dönemde beyin büyük oranda yetişkin büyüklüğüne erişiyor ve beyindeki çeşitli bölgelerin ve hücrelerin iletişim kurmasını sağlayan on milyarlarca sinoptik bağlantının görevini algılaması, düzenli çalışması ve büyümesine yoğunlaşabiliyor.

Orta çocukluk ayrıca, beynin insan olmakla en fazla ilişkilendirilen bölümlerinin tamamen gelişmiş hale geldiği, dürtülerimizi kontrol edebildiğimiz, nedensel ilk bağı kurduğumuz, odaklandığımız ve gelecek için plan yapabildiğimiz bir dönem. Eldeki kanıtlar hormonların, sosyal ve duygusal uyarıları yorumlayabilmemiz için gerekli olan beyin insulasının ve beyin içi singülat korteksi gibi bölgelerin gelişimini pekiştirmek amacıyla beyindeki glikozun dağılımını sağladıklarını gösteriyor. Küçük çocuklar, ölüm hakkında bir şeyler bilebilirler. Ancak beynin sadece orta çocukluk döneminde bu tür bir “ölümün neden olduğu korkuyla mücadeleye” kalkışabilecek düzeye geldiği görülüyor. Ölümün kaçınılmazlığını da bu dönemde kabullenebiliyorlar. Fosi l bulgular ı inceleyen araştırmacılar, orta çocukluk döneminin uzamasının yeni bir gelişme olduğunu söylüyor.

Diğerleri ise orta çocukluk dönemini tarihsel ve kültürlerarası bağlamda irdeliyor. Araştırmacılar, incelenen her grubun orta çocukluk dönemini çocuğun bağımlılıktan kurtulmaya ve daha geniş bir dünya içerisinde kendine yer aramaya başladığı dönem olarak niteliyor. Orta çocuklukla ilgili yeni çalışmaların çoğu, geçenlerde Human Nature’da ele alındı. Buna göre orta çocukluk sırasında yetişkinlerde görülen diş yapısı oluşmaya başlıyor, böylece çocukların beslenmeleri de çeşitleniyor. Öte yandan iskelet/ kemik gelişimi tam tersine yavaşlıyor. Nevada Üniversitesi’nden Jennifer Thompson, “Yetişkinlik ‘kemik yapısı ve cinsellik açısından olgun olmak’ şeklinde tanımlanır” diyor ve devam ediyor:

“Bir kız çocuğunun ilk kez regl olduğu dönem 11-12 yaşlarına rastlıyor ancak bu çocuğun pelvis bölgesi 18 yaşına kadar gelişimini sürdürüyor.” Thompson, insanda görülen 18 y ıllık çocukluk döneminin, diğer herhangi bir maymun türünde görülen olgunlaşma süresini aştığını söylüyor. Şempanzeler, yetişkinliğe 12 yaşında ulaşıyor. Thompson, Batı Ontario Üniversitesi’nde görev yapan meslektaşı Andrew J. Nelson ile ilk insanlardan başlayarak fosil örnekleri inceledi. İlk insanların gelişim sürecinin şempanzelerinkine daha fazla benzediği sonucuna vardılar. Thompson’a göre Neanderthallerin yaşamı fırtınalı geçiyordu ve kısa sürüyordu.

Bu nedenle Neandertaller’in yavruları hızlı büyümek zorundaydı. Günümüzdeki uzun çocukluk evresi, modern Homo sapien’in ortaya çıktığı döneme, yani bundan yaklaşık 150 bin yıl öncesine kadar görülmemişti. Bu dönem, yetişkinlerin gençler üzerindeki üreme baskısını zayıflatacak kadar uzun bir hayat sürmeye başladıkları dönemle çakışıyor. Ebeveynlerin beklentileri de bu paralelde arttı. Campbell, “Çocuklar artık bir şeyler yapabiliyor. Ekonomik değerleri var” diyor.

Harvard Üniversitesi’nden Karen Kramer ve Russell Greaves, 16 farklı geleneksel kültürden gelen kızların çocuk bakımı hariç “yaşamak” amacıyla gerçekleştirdikleri faaliyetlere ayırdıkları süreyi karşılaştırdı. Kenya’daki göçebe Ariaal topluluğunda günde 9.6 saate kadar çalışan kızlar en çalışkan grup. Nepal’deki çiftçi kızlar ise günde 7.5 saat çalışıyor. Venezüella’daki Puméler arasında, ergenliğe girmemiş kızlar günde bir saatten daha az yaşamak için çalışıyor. Bu süre erkek kardeşlerinin çalışma sürelerinden belirgin şekilde kısa.

Orta çocuklukta beyin öğrenme açısından performansının zirvesindedir. Kramer, “Pumé kızları zamanlarının çoğunu sosyalleşmek için harcıyor. Ancak birçok kültürde orta çocukluğun başlaması, bahçede sebze yetiştirmek veya yemek yapmak gibi sorumluluk alma zamanıdır. Orta çocuklukta beynin öğrenme kapasitesi zirveye çıkar ve bazı konularda ustalaşacak kadar organizedir. Çocuklar motor yeteneklerini bu dönemde sivriltir.

Campbel l , “Çocukların aile bağlamından uzaklaşıp mahalle bağlamına yaklaştıkları dönem budur” diyor. Bu dönemde çocuklar, başka insanların planları ve tutkularının farkında varır. Sosyal gruplara özenir, cinsiyet olarak ayrılırlar. Toplumsal kuralları öğrenmek için heveslidirler ve dürüstlük ve adalet kavramlarına büyük bir istekle uyum sağlarlar. Orta çocuklukta, beyin önerilere açıktır.

e-psikiyatri