Yoga, Sağlık ve Stres Üzerine

0
215

Sürekli bir yerlerde duyar, okuruz. Yoga sağlığa yararlı, yoga şöyle iyi, yoga böyle iyi. Bu konuda akademisyenlerin neler söylediğine kısaca bir göz atayım dedim.

Yoganın tarihine fazla değinmeyeceğim ama ilk olarak Doğu Asya’da ortaya çıktığı ve spor amacından çok ruhsal bir gelişim aracı olarak kullanıldığı söylenir. Hatta yoganın kutsal, ruhani bir araç olarak kalmasını isteyen bazı kesimler 1900’lerin başlarında yoganın tıbbi amaçlarla ya da bir fitnes ve incelme amacıyla da kullanılmasına karşı çıkmış. Yogada zihinsel ve fiziksel bütünlüğün, sağlığın ve içsel harmoninin sağlanması amaçlanır. Teknikleri meditasyon, nefes alma egzersizleri, birtakım fiziksel hareketler ve duruşlar ile aerobik olmayan, esneme ve gerinme odaklı egzersizleri kapsar (Khalsa, 2004).

Önce fazla derine inmeden vücudumuzun stres karşısında ne tepki verdiğinden söz edelim. Psikolojik ya da fiziksel bir tehditle karşılaştığımızda (öfkeli bir patron da olabilir, üzerinize gelmekte olan bir otobüs de), vücudumuzda SNS denen “sempatik sinir sistemi” ile HPA (hipotalamik pituiter adrenal) denen bezler çalışmaya başlar. Kalp atışları hızlanır, birtakım hormonlar üretilir ve vücut “Kaç ya da Savaş” denen bir duruma girer. Bu durum kaçmamız ya da savaşmamızı gerektiren bir tehdit varsa eğer (otobüsün önünden çekilmek gibi) oldukça faydalıdır, hayatta kalmamızı sağlar. Ama eğer bize endişe veren durum asabi bir patron gibi kaçamayacağımız ya da savaşamayacağımız (patronunuza yumruk atmanın olumlu sonuçlar doğuracağından şüpheliyim) bir şeyse, vücudumuzun uzun süre bu stres durumunda kalması sağlık açısından çok olumsuz sebeplere yol açabilir.

Şimdi gelelim yoganın vücudumuza neler yaptığına. Yoga esnasında vücut bir nevi “yavaşlar”. HPA ve SNS bir süreliğine daha yavaş çalışır. Günlük hayatın stresleri yüzünden sürekli olarak “Kaç ya da Savaş” halinde olan vücudumuzun ritmi düzelir, fiziksel ve psikolojik rahatlık hissederiz. Bu da stres kaynaklı hastalıklara –ki şaşırtacak kadar çok hastalığın stres kaynaklı olduğu söylenir- karşı bizi korur ve iyileştirir.

Yoga hakkında yapılmış birçok araştırmayı derleyen bir makaleye göre (Ross & Thomas, 2010), yoga, fitnes aracı olarak kullanıldığında diğer spor ve egzersiz çeşitlerinden daha üstün değildir. Yani ince ve formda kalmanıza fayda sağlasa da zayıflamanın en etkili yolu olmayabilir. Fakat sağlık üzerindeki etkilerine bakıldığında ya eşit ya da daha üstün olduğu görülmüştür. Bu araştırmalardan bazılarında yoga yapan sağlıklı bireylerle yapmayanlar karşılaştırılmış ve yoganın stres kaynaklı hastalıklara karşı koruyucu işlevi olduğu görülmüştür. Ayrıca bazı hastalıklarda da iyileştirici etkiye sahip olduğu ortaya çıkarılmıştır. İşte yoganın koruyucu ve iyileştirici etkiye sahip olduğu söylenen hastalıklardan bazıları:

· Şeker hastalığı
· Multiple Skleroz
· Menopoz
· Böbrek hastalığı
· Kalp hastalığı
· Halsizlik
· Tansiyon
· Astım
· Şizofreni
· Depresyon
· Endişe (Anksiyete)
· Obsesif-Kompulsif Bozukluk
· Psikosomatik rahatsızlıklar

E.Buse Pehlivan
Psikolog ve Yaşam Koçu

Kaynaklar

· Khalsa, S.B.S. (2004). Yoga as a therapeutic intervention: A bibliometric analysis of published research studies. Indian Journal of Physiological Pharmocology, 48 (3), 269-285.
· Ross, A. & Thomas, S. (2010). The health benefits of yoga and exercise: A review of comparison studies. The Journal of Alternative and Complementary Medicine, 16 (1), 3-12.